Şanlıurfa’da birçok yapı zaman içinde değişime uğrarken, birçoğu da yıkıldı. Eyyübiye Belediyesi yayınları arasında bulunan, Mustafa Akgül ve İzzet Aran’ın hazırladığı “1840’tan günümüze Karşılaştırmalı Urfa Fotoğrafları” adlı albümde farklı mekanların geçmiş ve günümüzdeki kareleri yer alıyor.Hazreti İbrahim Peygamberin doğduğu mağaranın yanında 1993 yılında ibadete açılan Dergah Camiinin yerinde 1880’li yıllarda çekilen fotoğrafta sadece ağaçlar ve mezarlık bulunuyordu. 1990’lı yıllarda inşasına başlanan bu alana 5 bin kişilik camii inşa edildi. Eski fotoğraflarda bulunmayan bu camii 1993 yılında ibadete açıldı. Albümde yer alan bir çok fotoğrafta Dergah camiinin olduğu bölge siyah beyaz fotoğraflarda ağaçlık olarak görünüyor.
Dönemin Vali Yardımcısı Hasan Duruer tarafından projelendirilen Dergah Platosu projesinde yeniden şekillenen Dergah Camii ve civarı bugünkü halini aldı.ŞURKAV tarafından yürütülen projede bölgedeki eski evler yıkılarak, Büyükyol’dan (Ali Fuat Caddesi) Balıklıgöl (Halillürrahman gölüne) kadar bir yol açıldı.Bunun yanı sıra ŞURKAV çarşısı inşa edilirken, Dergah Mevlit Halil Camiine kadar gelen yol trafiğe kapatıldı, sadece tünellerden gidiş geliş Haşimiye meydanına ve Balıklıgöl’e güzerhah eklendi. Bölgede bulunan birçok ev ise istimlak edilerek, yeni binalar inşa edildi. Daha önce Araçlarıyla Hazreti İbrahim Peygamberin doğduğu mağaranın bulunduğu Dergah’a kadar gelen vatandaşlar bundan böyle Şurkav otoparkına araçlarını park ederek yaya olarak Dergah’a gitmeye başladı. EL RUHA OTELİ’NİN OLDUĞU YERDE MAĞARALAR VARDI2005 yılında hizmete açılan El Ruha Otelinin olduğu yerde ise eski evler göze çarpıyor. 1880 yılında çekilmiş fotoğrafta ağaçların içindeki eski evlerin birçoğu El Ruha Otelinin sahibi olan Avukat Şevket Küçük’ün doğup büyüdüğü yaşadığı yerler. 1 yılda tamamlanan ev eski Urfa taşı ile inşaa edilen 5 yıldızlı otel, halen hizmet veriyor.Dergah Camiinin olduğu bölgede eskiden başta İranlı olmak üzere Türk hacı adayları karayolu ile hacca giderdi. Valilik bunu göz önüne alarak Dergah camiinin hemen yanına misafirhaneler inşaa etti. 1990lı yıllarda başlayan ABD ile Irak arasında savaşın ardından Karayolu ile hacca gidişler durduruldu. Bundan sonra İranlılar başta Şam’daki Sitti Zeynep Türbesine ve hacca gidiş gelişlerde Şanlıurfa’da konaklaması üzerine bu odalar İranlılara açıldı. 2011 yılındaki Suriye savaşına kadar açık olan bu odalar 2011 yılından sonra kapatıldı. Bazıları Ramazan ayında İtikafa girenlerin odası olarak kullanılan bu odalardan bazıları boş. Bazıları ise Şanlıurfa’yı 360 derece sanal gezi için kullanılıyor.ŞEHİR İÇİ OTOBÜSLER VE DOLMUŞLARIN KALKIŞ NOKTASIYDIDergah Platosu projesine kadar Dergah Camiinin önü Köy ve şehir içi dolmuşların kalkış noktasıydı.Kadiri şeyhi Dede Osman Avni’nin dergahı olarak bilinen Dergah Camiinin içinde Hazreti İbrahim Peygamber’in doğduğu mağara bulunuyor. Bu mağaranın eşiğinde kurulan Dergah’ta yaklaşık 500 yıldır, sabah ve ikindi vakti çoğu esnaf zikirler yapıyor. 500 yıldır, her gün devam eden bu zikre dışarıdan da katılanlar oluyor.Bu cami avlusunun önüne kadar gelen araçlar, Hasan Paşa caminin arkasından ucuzluğa doğru gidebiliyordu.
Hasan Paşa Camiinin hemen arkasında ise köy dolmuşları beklerdi. Şu an Medine Pasajının olduğu yerde ise araçlar park yapabilirdi. Daha önce Nikah salonu olarak kullanılan Halilürrahman vakfına ait medresenin alt katında Pazar günleri dini nikah düzenlenirdi. Üstte ise yatılı olarak kullanılan medrese halen hizmet vermekte.
İTFAİYE SUYUNU BALIKLIGÖLDEN ÇEKERDİ
1990’lı yıllara kadar trafik Balıklıgöl’ün kenarından işlerdi. Şu an yürüyüş yolu olarak kullanılan Anzılha bahçesi ve civarından geçen araçlar kalenin yanından Nur Kalkan ve Yakubiye bölgesine doğru güzergah vardı. Dergah Platosu projesinde bu bölge kapatılarak yaya yolu olarak kullanılmaya başlandı.
1990’lı yıllara kadar itfaiye gerek yolu sulamak için gerekse yangınlara müdahale için Balıklıgöl’den su taşırdı. Balıklıgöl’e kurulan motor pomp suyu itfaiye araçlarına doldururdu. İtfaiyeler buradan hareket ederdi.
Dönemin Vali Yardımcısı Hasan Duruer tarafından projelendirilen Dergah Platosu projesinde yeniden şekillenen Dergah Camii ve civarı bugünkü halini aldı.ŞURKAV tarafından yürütülen projede bölgedeki eski evler yıkılarak, Büyükyol’dan (Ali Fuat Caddesi) Balıklıgöl (Halillürrahman gölüne) kadar bir yol açıldı.Bunun yanı sıra ŞURKAV çarşısı inşa edilirken, Dergah Mevlit Halil Camiine kadar gelen yol trafiğe kapatıldı, sadece tünellerden gidiş geliş Haşimiye meydanına ve Balıklıgöl’e güzerhah eklendi. Bölgede bulunan birçok ev ise istimlak edilerek, yeni binalar inşa edildi. Daha önce Araçlarıyla Hazreti İbrahim Peygamberin doğduğu mağaranın bulunduğu Dergah’a kadar gelen vatandaşlar bundan böyle Şurkav otoparkına araçlarını park ederek yaya olarak Dergah’a gitmeye başladı. EL RUHA OTELİ’NİN OLDUĞU YERDE MAĞARALAR VARDI2005 yılında hizmete açılan El Ruha Otelinin olduğu yerde ise eski evler göze çarpıyor. 1880 yılında çekilmiş fotoğrafta ağaçların içindeki eski evlerin birçoğu El Ruha Otelinin sahibi olan Avukat Şevket Küçük’ün doğup büyüdüğü yaşadığı yerler. 1 yılda tamamlanan ev eski Urfa taşı ile inşaa edilen 5 yıldızlı otel, halen hizmet veriyor.Dergah Camiinin olduğu bölgede eskiden başta İranlı olmak üzere Türk hacı adayları karayolu ile hacca giderdi. Valilik bunu göz önüne alarak Dergah camiinin hemen yanına misafirhaneler inşaa etti. 1990lı yıllarda başlayan ABD ile Irak arasında savaşın ardından Karayolu ile hacca gidişler durduruldu. Bundan sonra İranlılar başta Şam’daki Sitti Zeynep Türbesine ve hacca gidiş gelişlerde Şanlıurfa’da konaklaması üzerine bu odalar İranlılara açıldı. 2011 yılındaki Suriye savaşına kadar açık olan bu odalar 2011 yılından sonra kapatıldı. Bazıları Ramazan ayında İtikafa girenlerin odası olarak kullanılan bu odalardan bazıları boş. Bazıları ise Şanlıurfa’yı 360 derece sanal gezi için kullanılıyor.ŞEHİR İÇİ OTOBÜSLER VE DOLMUŞLARIN KALKIŞ NOKTASIYDIDergah Platosu projesine kadar Dergah Camiinin önü Köy ve şehir içi dolmuşların kalkış noktasıydı.Kadiri şeyhi Dede Osman Avni’nin dergahı olarak bilinen Dergah Camiinin içinde Hazreti İbrahim Peygamber’in doğduğu mağara bulunuyor. Bu mağaranın eşiğinde kurulan Dergah’ta yaklaşık 500 yıldır, sabah ve ikindi vakti çoğu esnaf zikirler yapıyor. 500 yıldır, her gün devam eden bu zikre dışarıdan da katılanlar oluyor.Bu cami avlusunun önüne kadar gelen araçlar, Hasan Paşa caminin arkasından ucuzluğa doğru gidebiliyordu.
Hasan Paşa Camiinin hemen arkasında ise köy dolmuşları beklerdi. Şu an Medine Pasajının olduğu yerde ise araçlar park yapabilirdi. Daha önce Nikah salonu olarak kullanılan Halilürrahman vakfına ait medresenin alt katında Pazar günleri dini nikah düzenlenirdi. Üstte ise yatılı olarak kullanılan medrese halen hizmet vermekte.
İTFAİYE SUYUNU BALIKLIGÖLDEN ÇEKERDİ
1990’lı yıllara kadar trafik Balıklıgöl’ün kenarından işlerdi. Şu an yürüyüş yolu olarak kullanılan Anzılha bahçesi ve civarından geçen araçlar kalenin yanından Nur Kalkan ve Yakubiye bölgesine doğru güzergah vardı. Dergah Platosu projesinde bu bölge kapatılarak yaya yolu olarak kullanılmaya başlandı.
1990’lı yıllara kadar itfaiye gerek yolu sulamak için gerekse yangınlara müdahale için Balıklıgöl’den su taşırdı. Balıklıgöl’e kurulan motor pomp suyu itfaiye araçlarına doldururdu. İtfaiyeler buradan hareket ederdi.
