Yaz aylarının gelmesiyle birlikte özellikle sıcaklıkların çok yükseldiği Şanlıurfa ilinde çocukların güneş çarpmasına karşı korunması gerekiyor. Uzmanlar Şanlıurfa’da 50 dereceyi bulan sıcaklarda çocukların korunması gerektiğini söylüyor. Saat 10 ile 16 saatleri arasında dik gelen güneş ışınlarına çocukların maruz kalmaması gerektiğini söyleyen uzmanlar ebeveynleri bu konuda uyardı. Şanlıurfa Çocuk Hastalıkları Hastanesi Uzman Doktor Cemil Kaya güneş çocukların güneş çarpmasına maruz kalmaması için gazetemize açıklamada bulundu.
Kendinizi tanıtır mısınız?
‘Öncelikle hoş geldiniz ben Uzman Doktor Cemil Kaya Şanlıurfa Çocuk Hastalıkları Hastanesinde çalışıyorum. Yaklaşık iki yıldır bu hastanede görev yapmaktayım.’
Yaz aylarının yaklaşmasıyla çocuk hastalıklarında nasıl sorun aileleri bekliyor?
‘Soğuk kış günleri geride kaldı. Çocuklarımızın heyecanla beklediği sıcak günler oldukça yaklaştı. Tabi çocuklar için yaz mevsimi demek oyun demektir eğlence demektir. Denize havuza girme demektir. Yazın bu güzellikleriyle beraber bizi bekleyen çok ciddi tehlikeler de var. Yaz hastalıkları ve bunun başında da güneş çarpmaları başı çekmekte. Bildiğiniz gibi ülkemiz sıcak bir coğrafyada bulunmakta. Ve yazın sıcaklık özellikle Şanlıurfa’da 50 dereceyi bulabilen sıcaklıklar görülebiliyor. Bu durumdan dolayı çocuklarımızı güneşin zararlı etkilerinden korumamız gerekiyor. Bunların başında dediğim gibi güneş çarpması var. Güneş çarpması vücutta ısının depolanmasına bağlı olarak bir takım doku hastalığı durumu meydana gelebilir. Biz buna kabaca güneş çarpması diyebiliriz. Vücutta ısıyı almak için bazı mekanizmalar görev yapar. Örneğin hipotalamüsta vücutta ısımızın depolandığı alan vücutta ısımızın artması halinde kan akımını arttırıcı ciltte veya özellikle damarları genişletici bir takım sinyaller gönderilir. Buna bağlı vücudumuz soğutulmaya çalışılır. Bunun yanında terleme mekanizmasıyla vücudumuz su ve tuz kaybeder. Ve sıvının buharlaşmasına bağlı olarak vücudumuz kendini soğutmaya çalışır. Hızlı soluk alıp verme mekanizmasıyla vücudumuz yine hararetini düşürmeye çalışır.’
Güneş çarpması belirtileri nelerdir?
‘Güneş çarpması yukarı da saydığım mekanizmanın işlevsel hale gelememesi veya vücut ısısının çok fazla artması ve vücudun kendi hararetini söndürememesine bağlı olarak güneş çarpması durumu gelebilir ve çocuklarımızda bir takım semptomlar bize uyarı verir. Örneğin çocuklarda halsizlik, bitkinlik, yorgunluk, susama hissi ateş ciltte kuruluk, bebekse bıngıldak çöküklüğü olabilir, ishal olabilir, kusma olabilir, karın ağrısı, bacak ağrısı gibi belirtiler görülebiliyor. Tabi biz bunlara önlem almadığımız takdirde bu defa bilinç bulanıklığı ve komaya giden hatta ölümle sonuçlanan bir takım sıkıntılar güneş çarpmasında görülebilir. Güneş çarpması özellikle tehlikelidir. Çünkü araştırmalar göstermiştir ki yüzde 20 güneş yakmasıyla gelen vakalarda ölüm meydana geliyor. Ve diğer kalan kısmında da çok ciddi nörolojik sekeller meydana geliyor. Hatta bir çok hasta da denge ve koordinasyon bir takım mekanizmaların yerine gelmesi ayları buluyor. Dolayısı ile kendimizi ve çocuğumuzu mutlaka güneşin zararlı etkilerinden korumamız gerekiyor.’
Güneş çarpması nasıl engellenir?
‘Güneşin dik geldiği 10 ile 16 saatleri arasında çocuklarımızı mümkün mertebe dışarı çıkarmamamız lazım. Çocuklarımıza gölge kavramını öğretebiliriz. Yani eğer gölgemizin boyu bizden kısa ise bu güneşin dik açılarla geldiğini gösterir. Bu yönü ile bu saatlerde dışarı çıkmamak gerekiyor. 10’dan önce ya da 16’dan sonra dışarı çıkmasını öneririz. Dışarıda oyun oynayan çocuklarımızın mutlaka sıvı tüketmesi gerekmektedir. Ve bu yönüyle vücut kendisini soğutma imkanı bulur. Bunun yanında çocuklarımız dışarı çıktığı zaman güneş kremleri tercih etmesi gerekiyor. Özellikle açık tenli sarışın kızıl saçlı yeşil gözlü mavi gözlü beni olan veya çilleri olan çocuklarda cilt biraz daha hassastır. Bu tarz çocuklarda 50 faktör ve üzeri güneş kremleri tercih edilmeli. Eğer çocuğumuz esmerse koyu tenli ise 30 faktör üzeri güneş kremleri yeterli olabiliyor. Tabi güneş kremi tercih edeceğimiz zaman özellikle mineral filtreli güneş kremleri tercih edilmeli. Kimsayal filtreli güneş kremleri çocuklarda alerjik reaksiyonlara neden olabildiği için çok önermiyoruz. Özellikle bir yaşın altında ki çocukların cildi diğer çocuklara göre çok daha hassas olduğu için verilen tüm kremleri hızlı bir şekilde emer. Bu yönüyle bir yaşın altında kilere eğer güneş kremi kullanılacaksa hekiminize danışmanızı öneririz. Bu çocukları direk güneş ışınlarından korumalıyız, eğer bebek arabaları varsa güneş koruyuculu olan bebek arabalarının alınması gibi önlemlerle çocuğumuzu korumalıyız. Açık renkli kıyafetler bu mevsimlerde kullanılmalı. Pamuksu ve ketensi giyecekler kullanılmalı. Sentetik giyecekler ter yolu ile sıvı kaybını önleyeceği için vücutta ekstra bir ısı yükü oluşturur. Bu yüzden sentetik kumaşlı giysileri tercih etmememiz gerekiyor. Özellikle hem ultraviyole a ışını hem ultraviyole b ışınına yüzde yüz koruma sağlayan güneş gözlükleri tercih edilmeli kenarları kapalı güneşin ışınlarını engelleyecek şapkalar veya şemsiyelerle dışarı çıkmak gerekiyor. Bunun yanında sık yaptığımız yanlışlardan olan duran arabalara çocuklarımızı bırakıyoruz. Güneş ışınının dik geldiği saatlerde özellikle araçlar çok hızlı miktarda ısı artışı oluyor araçlarda ve çocuklarımızı da ciddi manada güneş çarpmasını tetikliyor. Camları kapalı araçlara çocuklarımızı bırakmamamız lazım. Yine sık yaptığımız yanlışlardan birisi bulutlu havalarda kendimizi güneşten korumuş sanıyoruz ama araştırmalar göstermiş ki sıcak havada güneş bulutları yüzde 70 oranında geçebiliyor. Bu yönüyle bulutlu havalara da aldanmamak lazım yine kendimizi korumamız gerekiyor. Hatta güneş ışınları giydiğimiz uzun kıyafetlerin gözeneklerinden yüzde 30 oranında geçebiliyor. Bu yönüyle kendimizi güneş kremiyle de olsa korumamız gerekiyor.’
Güneş çarpması durumunda çocuklara ne yapılmalı?
‘Güneş çarpması durumunda panik yapmamak gerek. Ve mümkünse çocuğu soğuk bir suyla serinletmemiz lazım. Duş alma imkanımız yoksa soğuk bir bezle çocuğun tüm vücudunu silmemiz gerekiyor. Çocuğu serin bir yere almamız gerekiyor aldığımız yer hava akımının olduğu açık bir yer olmalı. Kapalı ortamlarda yine vücuda ısı yükü biner. Beslenebilecek çocuklara ise bol miktarda sıvı vermemiz gerekiyor. Gerekirse ateş düşürücü ilaçla da takviyede bulunabiliriz. Eğer çocukta bilinç bulanıklığı varsa komaya giden bir süreç varsa mutlaka profesyonel bir destek almak lazım ve çocuğu mutlaka hastaneye götürmek lazım.’
