Halil Güler

Halil Güler

Geçmişten Günümüze Türkmenler Paneli

26 Mart 2015 - 00:00

Şanlıurfa Türk Ocaklarının 13 Mart 2015 günü Urfa City AVM konferans salonunda düzendiği ve Fırat Üniversitesinden Prof.Dr.Mustafa Öztürk, Gaziosmanpaşa Üniversitesinden Doç.Dr.Erkan Göksu , Marmara Üniversitesinden Doç.Dr.Mustafa Aksoy ve Ali Rıza Özdemirin panelist olarak katıldığı Geçmişten Günümüze Türkmenler konulu panelin amacına ulaştığını belirtmek istiyorum. Panele Şanlıurfada yaşayan Iraklı Türkmenler, Suriyeli Türkmenler, Ceylanpınarda yaşayan Özbekler, Şanlıurfa merkez ve ilçelerinde yaşayan Türkmenler katıldı. Panelin yerel ve yaygın medyada  geniş yer aldı.  Ancak halkın seçtiği milletvekillerinin olmaması ise dikkat çekti.

Gerek düşünce, gerekse de zamanlama açısından böyle bir etkinliğin düzenlenmesini sağlayan Türk Ocakları Şanlıurfa Şubesi Başkanı Cemil Demiri ve Yönetim Kurulu kutluyorum. Şanlıurfanın Kerkük, Musul gibi bir Türkmenlerin yoğunluklu olduğu bir kenttir.Osmanlı döneminde Şanlıurfadaki nüfusun savaşlar nedeni ile azalması gayrimüslierin nufusunun artış göstermesi durumlarında Osmanlı ;Kerkük başta olmak üzere Türkmeneli bölgesinden Şanlıurfaya nüfus kaydırması yapıldığı bilinmektedir.  Türk Ocakları Şanlıurfa Şube Başkanı  Cemil Demirin dediği gibi Şanlıurfada Türkmenlerin varlığı Türklerin Anadoluya girdiği ilk dönemlerde başladığı, Türkmen gruplar Horasandan Anadoluya göç ederken bu çoğrafyayı bir geçiş yolu olarak kullanmışlar. Şanlıurfada yaşayan Türkmenler çoğrafyanın  ve komşularının etkisiyle dillerini unuttukları, fakat Türkmen kültürünü unutmayarak yaşatmışlardır. Alaaddinli, Didanlı, Picanlı, Bazaki, Açarlı, Karakeçili, Döğerli, izollu, Badıllı, Türkan aşireti gibi etkili Türkmen alilerin olduğu yazılı kaynaklarda bilinmektedir.

Türkmenler, çoğunlukla Türkmenistanda, ufak bir kısmı da İranda yaşayan Türk halkıdır. Tarihi bakımdan bütün Oğuz kolundan Batı Türklerine (Anadolu ve Suriye) Türkmen denilmesine karşın günümüzde Türkmen kelimesi uluslararası kullanım olarak genellikle Türkmenistanda ve Orta Asyanın bazı bölgeleri ile Kafkasyada (Kafkas Türkmenleri) yaşayan halklar ve Irak Türkmenleri için kullanıldığı gibi yaygın biçimde Türkiye Türkmenleri için de kullanılmaktadır.

Wikipedia.org internet sitesindeki bilgilere göre Türkmeneli Bölgesi Irak sınırları içinde, Türkiye-Suriye-Irak sınırının kesiştiği noktadan başlayarak kuzeybatı-güneydoğu istikametindeki bir yayı içine alır. Sırasıyla Telafer, Musul, Erbil, Altunköprü, Kerkük, Tazehurmatu, Tuzhurmatu, Kifri, Karatepe, Hanekin, Diyala,Mendeli ve Bedreyi kapsayarak, Bağdatın güneydoğusunda, Îran sınırında sonlanır. Irakı bu eksende bölen hat ve Irak Türklerinin bulunduğu yer, aynı zamanda kuzeydeki dağlık Kürt bölgesi (Irak Kürdistanı) ile güneydeki çöllük Arap bölgesini birbirinden bir tampon bölge misali ayırır.

1785 yılından kalma William Guthrie yapımı bir harita "Turcomania" (Türkmeneli) yazısı Iraktaki Türkmen varlığının kanıtı olarak kullanılmıştır.

Irakın İngiliz işgali döneminde bölge valisi olan W.R. Hay, bölge ile ilgili yazdığı bir kitapta, Türkmenlerin Irakta dağınık olarak değil, bölgesel şekilde yerleştiklerini tespit etmiştir ve tespitini şu satırlar ile yazmıştır:

"Belli bir şerit üzerinde bazı şehirler vardır. Bu şehirlerde yerleşik vatandaşlar Türkçe konuşurlar. Bu şerit, çoğunluğu Kürt olan bölgeyle çoğunluğu Arap olan bölgeyi birbirinden ayırır. Kerkük, Türklerin yoğun olduğu merkezdir. I. Dünya Savaşından önce nüfusu 30.000 idi. Şehrin etrafında da Türkçe konuşulan birçok köy vardır." .

Günümüz Türkmenelinde Musul, Kerkük ve Tel Aferde, Türkçe resmi dil olmuştur. Bölgede yaşayan Türklerin sayısı çeşitli kaynaklarda 2,5-3,5 milyon arasında bulunmaktadır. Zengin bir tarih ve kültür barındırmaktadır.

 

Irak 2010 genel seçimlerinde Irak meclisine Musul, Kerkük ve Selahaddin illerinden 10 Türkmen milletvekili seçilmiştir.

YORUMLAR

  • 0 Yorum